A Ribeira Sacra

"Airiños d'o Sil, lixeiros,
qu'o seu terruño bicades;
n'o meu nome, á aquela xoya,
suspiros d'amor levade"
Ramón Armada Teixeiro

Este pasado outono percorrémola Ribeira Sacra, comezando en Chantada (Ribas de Miño) e rematando en Santo Estevo de Ribas de Sil. Esta sobrecolledora e distinguida paraxe amosounos o transcurso do Pai Miño dende o seu nacemento, nas fermosas terras da Pastoriza, onde comeza a nacer gota a gota ata o seu gran afluínte, O Sil. Estes dous ríos son e serán as arterias principais do noso país, coa singularidade de nutrir ó seu paso as parras do sangue Mencía.

O caudaloso curso do Sil reflicte, cal espello, as vellas adegas e os desnivelados socalcos; a herdanza que vai deixando tras de si. Nembargantes, a multitude de presas hidroeléctricas que semellantes a guillotinas, decapitan de maneira constante e reiterada o taciturno curso do noso río, non deixan de afear unha contorna tan fermosa e fascinante coma esta. Unha vez máis, a man humana móstranos o pulso que mantén coa natureza. O río segue o seu camiño silandeiro, na procura dunha fin, namentres se mestura coa terra, impartindo vida e riqueza.

Unha vez visitado San Estevo, decidimos visitar a Capital do Ribeiro, Ribadavia, na cal poidemos coñecer o seu interesante barrio xudeu. Moi preto de Santa Cruz de Arrabaldo atópase Trasalba, pequena aldea na que naceu o destacado escritor Ramón Otero Pedrayo e onde poidemos visitar o que en vida fora o seu fogar.

A Moa, O Vello Xigante de Pedra

"Outravolta percorro a cidadela ambaxe

en que, ogallá, os coitelos se ceguen coa frialdade

dos estrames. ¡Roubárnolos, sequera, cando a Moa

do Pindo nos pertenza!"

Alexandre Nerium

Na fermosa e pequena vila do Pindo érguese, a 630 metros de altitude, o impresionante e vertical Monte do Pindo, coroado pola Moa, unha paraxe chea de historia e lenda que obsequia de amenceres ó Fin da Terra ó longo dos séculos. A xeomorfoloxía granítico-encarnada é o sinal de identidade e distinción desta zona de angostos i escarpados sendeiros, de covas ateigadas de historia.

De camiño ó cumio da Moa pódense observar innumerábeis piñeiros, loureiros e mesmo carballos ananos, así como carrascas, toxos, xestas e demais vexetación silvestre e autóctona. Pódense atopar, tamén, londras, bestas salvaxes, raposos e multitude de aves rapaces, insectívoras, e como non tamén, os "feros corvos do Xallas" dos que falaba Pondal, deslizándose ceibos co vento ó longo do importante e caudaloso Río Xallas ata a súa gloriosa morte no mar. 

O Monte Pindo arrastra consigo lendas que perviven ó paso do tempo e que lle imprimen a este monte aínda máis misticismo e maxestosidade, como a do rito da fecundidade ou o paso dos celtas e o seu legado. Contan que aló polo século X, un bispo de Iria Flavia dera orde de construir unha fortaleza ó redor deste monte para a súa protección e defensa fronte ós numerosos ataques piratas; e estando habitado pola nobreza galega, foi destruido no ano 1467 polas Revoltas Irmandiñas. Contan tamén que ata non fai moito podíanse albiscar parte dos muros do castelo.

O cumio deste monte, A Moa, é na miña opinión o lugar máis propicio para divisar Fisterra na súa grandeza, na súa plenitude, cun solpor de fondo e somerxíndose na inmensidade do mar. 

Viaxe ó corazón da Serra do Caurel

"apeitar para o Cebreiro
polo marcado carreiro
que a neve volve vago.
Encarar o porto incerto
o longo cerengo aberto.
A un lado i autro del
todo o horizonte en vela
os Ancares i o Courel"

Uxío Novoneyra

Este mes coñecemos O Caurel e a súa xente. Visitámolos recunchos feiticeiros que embelecen este fermoso lugar de lugares. Arrecendemos a natureza en plena fotosíntese e observámola vida cotiá dos seus habitantes, os cales seguen a desenrolar a laboura do campo, ó igual que os seus antergos, loitando por manter con vida unha terra case esquecida e altamente castigada polo tempo, a distancia e a diáspora.

Puidemos visitar fermosas aldeas como Vilamor, Seceda, Seoane do Caurel, Céramo, Esperante, A Seara, Mercurín, Froxán, Folgoso, Visuña, e como non, Parada; a vila na que naceu o poeta do Caurel, Uxío Novoneyra. Tamén puidemos visitar paraxes incríbles como a Devesa de Rogueira, O Castro da Torre, As ferrerías, O Castelo do Carbedo, Campodola ou o Taro Branco.

A anecdota máis incríble desta viaxe surxíu en Vilamor, onde nos atopamos a Manolo do Monteiro, coñecido na serra polo alcume de “O Famoso”, e que nos amosou a aldea por tódolos seus recantos coa fin de que lle mercásemos un tarro de mel das súas colmeas. Estaba namorado da azafata Nelly Fernandez, do xa finado concurso “Supermartes” da Televisión de Galicia, e tiña unha pena moi grande: non ter xuntado nunca o atrevemento de conquistar unha muller. Este veciño de Vilamor contounos que fora moi amigo de Uxío Novoneyra, ó cal lle chamaba "O Poeta", e que de novos foran xuntos estudar a Compostela. De non ser por Manolo do Monteiro, non dariamos atopado a fermosa casa desta importantísima personalidade das nosas letras.

O Caurel e a súa xente traballadora merece ser moito máis que un recordo, necesita vida e protección por parte da Administración e de tódolos galegos que amamos a Galiza, a nosa cultura e o noso xeito de vivir.